Kolbastı Giresun'undur! Kültürel Hırsızlığa Hayır!

[Efulim]

Kolbastı müziği Giresun'un

Giresun Valiliği tarafından, son dönemlerde Giresun ile Trabzon arasında tartışma konusu olan Kolbastı oyunu müziği hakkında araştırma yapıldığı, müziğin Giresun türkülerine ait olduğunun belirlendiği bildirildi.

Valilik Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü'nden yapılan yazılı açıklamada, Giresun Valiliği olarak konunun incelenmesi için Araştırmacı Hayrettin Günay'ın görevlendirildiğini ve kendisinin de bir rapor hazırladığı belirtildi. Açıklamada, Günay tarafından hazırlanan raporda, Kolbastı müziğinin Giresun'un Dereboyu Kavaklar ve Sokakbaşı Meyhane türküleri ile oluştuğunun ifade edildiği kaydedildi.

Açıklamada, rapor içerisinde, 'Giresun'un Dereboyu Kavaklar, Sokakbaşı Meyhane türkülerinin müziğiyle son yıllarda Trabzon'da oluşturulan, Trabzon Kolbastısı adıyla yaygınlaştırılan oyunun müziği Giresun'un, Trabzon'da söylenen, çalınan, oynanan biçimiyle de Erkan Ocaklı'nın başlattığı, yaygınlaştırdığı özgün beste değil Giresun Müziğinin söz değişikliğiyle yazıldığı biçimidir' denildiği vurgulanarak,' Bilimsel çalışmalarda ve güvenilir kaynaklarda 'Trabzon Kolbastısı' terimleri geçmemektedir. Müzik, Halkbilim konusunda ülkemizin önde gelen araştırmacılarından Mahmut Ragıp Gazimihal'in, Türk Halk Oyunları Kataloğu'nda Kolbastı Havalarına yer verilir. Karşılamaları da açıklar ve örnekler verirken Giresun, Bulancak, Görele anılır. Tiyatro tarihçisi, bilim adamı Metin And'ın Türklerde oyun kavramının tarihsel, toplumsal, psikolojik, yerel etkinliklerle anlatıldığı anıt yapıtında bölgelerin tüm oyunları sıralanırken Giresun için 'Kol Oyunu' örneği verilir başka örneklerin yanında. Trabzon için verilenlerse horon çeşitleridir. Aynı zamanda TRT Yayını Türk Halk Müziği Repertuarında da Trabzon Kolbastısı bulunmamakta, ama müziği 'Sokakbaşı Meyhane' kaynak kişisi Giresun Yöresinden Cemil Uzel, derleyen Ümit Tokcan ve noktalayan Yücel Yaşmakçı olarak yer almaktadır' denildi.

Açıklamada, raporda, Kolbastı'nın, Giresun'un ezgisi, türküsü olduğu ve kültür etkileşimi neticesinde de il dışına gittiği ve oralarda benimsendiğinin çok açık şekilde görüldüğü belirtilerek, şunlar kaydedildi:

'Türkiye'de bilimsel çalışmaların çoğu Cumhuriyet döneminde başlamıştır. İlk derleme çalışmasının 1926 da yapıldığı derlemelerde bulunmayan Kolbastı Havaları 1929, 1937, 1943 yıllarındaki derleme çalışmalarında saptanmıştır.

Halkbilimci, yayıncı İ. Günday Kahyaoğlu'nun yönlendirmesiyle ve desteğiyle Süleyman Şenel'in Trabzon Bölgesi Halk Musikisine Giriş adıyla yayınladığı önemli yapıtta, Trabzon'un olmayan ama Trabzon'a ulaşan türkülerin, ezgilerin tümünün Trabzon'da yazıldığı belirtilmektedir. Örneğin; Terme Horon Havası, Tamzaranın Üzümü de alındığı gibi Trabzon'daki kaynak kişilerden kolbastı da alınmış. Süleyman Şenel'de bu türkülerin tamamının Trabzon Türküleri ezgisi olamayacağını vurgulamış. Bunların çoğu sonradan yapılan derleme çalışmalarında düzeltilmiştir. Kolbastı adıyla ilgili açıklamalar Halkbilimci Mahmut Ragıp Gazimihal'in Makalesinde de yer almaktadır. 1900'lü yıllarda yöremizde çapkınlar, bıçkınlar kimi delikanlılar uygun barınaklarda, evlerde, dere kıyılarında çalgılı eğlenceli oyunlar tertip ederlermiş.

Eğlence yerleşim birimleri yakınındaysa kolluk güçlerinin baskınına karşı gözcü dikerlermiş. Gözcü baskını 'kol geliyor' tümcesiyle bildirirmiş, yeme içme, çalgı, oynama, oynatma tümden durmaz, önlem olarak ses azaltılır devinimler yavaşlarmış. Kolbastı'nın adı da bu eğlence biçiminden gelmektedir.

Sonuç olarak Kolbastı'nın Giresun'un ezgisi, türküsü olduğu ve kültür etkileşimi neticesinde de İlimiz dışına gittiği ve oralarda benimsendiği de çok açık şekilde görülmektedir.'

Giresun Valiliği tarafından 'Giresun Türküleri ve Oyun Havaları' isimli Giresun'a ait türküler, ezgiler ve oyun havalarını içeren bir kitabın hazırlandığı vurgulanan açıklamada, kitabın kısa zamanda piyasaya çıkarılacağı ifade edildi.

[Efulim]

Kolbastı müziği kimin?

Zeki AL - Giresun Son Haber gazetesi

Bizler; “Sahipsizlikten her şeyimizi alan götürüyor” diye yazıp duruyoruz.

Biz yazdıkça Trabzon’da bizim müziğe ısındıkça ısındı.

Yahu sözünü özünü aldın!

Müziğimizi bari bize bırak!

Trabzonlu Sinan Yılmaz da hakikaten güzel oynadığı bu oyunla gündem yapınca zannedildi ki müzik de Trabzon’un.

Trabzonlular da sahiden sahip çıkarak, kendi ürünleri zannediyorlar.

Bir de Giresunlu oyuncuları fırçalıma cesareti gösteriyorlar.

Yazıklar olsun bu sahipsizliğe!

Giresunlu olarak 200 türkücümüz var diye sağda – solda söylendiklerimizin içinde ne yazık ki, araştırmacı bir sanatçımız yok!

Kolbastı müziğinin Giresun Bulancak’a ait olduğunu bunlara birilerinin anlatma zamanı geldi.

TRT’de Giresunlu bir sanatçımız olmadığı için koruyanımız da olmadı.

Bizim; “Dere boyu kavaklar”, Kolbastı oldu uçtu…

Müziğin prozodisinde çok az bir oynama ile gitti bizim; “Açan yeşil yapraklarımız”…

Yok öyle yağma komşu!

Yine iş döndü dolaştı bu sektörde ekmek yiyen Giresunlular uyurken bizlere düştü.

Esasında, yeri mekanı cennet olsun işin özünü bilen rahmetli Erkan Ocaklı kardeşimiz de aramızda yok. -Yeri mekanı cennet olsun!-

Bağlama ile çalınıp söylenen bu oyunu, kemençeden başka çalgı bilmeyen bir yöre nasıl sahipleniyor?

Rahmetli Erkan Ocaklı doğmadan önce Giresunluların söyleyip oynadığı, seslendirdiği müzik, nasıl Trabzon’un oldu anlamak güç.

Şimdi Bulancaklı TRT sanatçısı derlemeci, rahmetli Kadir Üstündağ bunları duysa ne söylerdi acaba?

Sağolsun Sinan Yılmaz, Kolbastı ile gündeme gelirken, bu oyunu dünyaya sevdirirken belki o da bilmiyordu Giresun’a ait bir müzikle haşır neşir olduğunu.

Şimdi dünkü çocuk; “Sinan Yılmaz güzel kolbastı oynuyor” diye bu ezgi Trabzonluların mı oldu?

Arkadaş, sen oyunu yöre olarak hızlandırabilirsin, değişik düzenlemelerde oynayabilirsin, kafana göre takılabilirsin, müziğin sözlerini de değiştirebilirsin, ama oyunun müziğini nasıl ”Benim yöremin dersin?”

Kemençede Akçaabat Horonu ile Giresun Tuzcuoğlu Horonu’nu nasıl karşılaştırırsın?

Kemençe tarihinde yöreye özgün ve doğaçlama horonu Tuzcuoğlu, sayı ile oynanan bir oyunla nasıl kıyaslanır?

Ayak sayını unuttun, horon gitti, ama Tuzcuoğlu devam ediyor… Buna ne diyeceksin?

Konumuza dönelim, esasında Artvinli olan, kimilerine göre de Giresunlu olduğu söylenen rahmetli Öztürk Serengil; “Güzel Twist oynuyor” diye Twist; her yönü ile Artvin’in, Giresun’un mu oyunu oluyor?

Kulakları çınlasın, bağlama virtüözü Arif Sağ ilk taş plağında “Oy Bulancak Bulancak… Bu iş nasıl olacak? Verin benim yarimi… Arada kan çıkacak!” derken, acaba çıkacak tartışmalara hakemlik yapacağını biliyor muydu?

Ben Zeki Al olarak, 1961 yılında sazı elime aldığımda ilk öğrendiğim parça ile toplum karşısına çıktığımda en çok alkış aldığım bu oyun havasıydı.

Kolbastı ve özü adına gerçeklerden bihaber komşu ilimizdeki http://www.medyatrabzon.com çalışanları bu işi o kadar ciddiye alıp sahiplendiler ki, Star TV’de Esra Erol’un “İzdivaç” programında, kendi müziği ile oynayan Tirebolulu “Yeniköy Kolbastı Team” grubunu oluşturan gençlere Trabzon’dan söz edilmediği için basın yolu ile ver yansın etmişler.
Tirebolulu gençlerimiz de işin özünü bilmedikleri için bakın komşu ile ne sözü veriyorlar?

"YENİKÖY KOLBASTI TEAM RESMİ AÇIKLAMASIDIR...
BİZ YENİKÖY KOLBASTI TEAM OLARAK GERÇEKTEN BÖYLE BİR TEPKİ BEKLEMİYORDUK. EVET TRABZON'DAN BAHSETMEMEK HATAMIZDI, KABUL EDİYORUZ, AMA İNANIN BUNU ART BİR NİYETLE YAPMADIK.
AYRICA YAPILAN RÖPORTAJDA SADECE GRUBUN OLUŞUMUNU SORDULAR BİZE VE BİZE YAYIN ÖNCESİ SÖYLENEN SORULAN SORULARA CEVAP VERMEMİZDİ.
AMA SİZE SÖZ VERİYORUZ, BİR SONRAKİ PROGRAMDA CANLI YAYIN OLSUN, BANT YAYINI OLSUN KOLBASTININ TARİHİNİ VE TRABZON OYUNU OLDUĞUNU AÇIKLAYACAĞIZ.
BİZ TÜRKİYE’DE GRUBUMUZ ADINA ELİMİZDEN GELENİ YAPARAK BAŞARDIĞIMIZI İSPAT ETTİK. KOLBASTININ OYUNUNU SERGİLEMEYİ BAŞARDIK.
ÇOK SAYIDA ÖNEMLİ İSİMLERDEN TEBRİKLER ALDIK.
BU DA BİZİM İÇİN BİR ONURDUR.
BİR SONRAKİ PROGRAMDA GÖNÜLLERİNİZİ KAZANACAĞIMIZI BİLİYORUZ.
HERKESE SEVGİLER... 15 Aralık 2008
YENİKÖY KOLBASTI TEAM"

Bu Kadarına da Pes!

Gençlere bak! Müziklerinden ne kadar bihaberler, verdikleri söze bakar mısınız?

http://www.medyatrabzon.com; oynadığı oyunun menşeini bilmeyen Tirebolulu gençleri nasıl suçluyor, aşağılıyor!

Yazı aşağıda… Okur musunuz?

Trabzon kültürünün ayaklar altına almasından tutun da, resmi geçerliliği olmadıklarına kadar gençleri yerin dibine sokup, sitem ediyorlar..

Gençler de korkudan olacak, işte yukarıda özür diliyorlar…

Kardeşim, sen benim müziğimin sözlerini yedin, sıksara zannedip oyunu hızlandırarak nüvesini bozdun, prozodisine tecavüz ettin!

Malın sahibinin kültürü nerde?

Halk dansları yapanlara duyurulur: “Resmi geçerliliğiniz yoksa sakın, düğünlerde, asker uğurlamalarında, TV sahnelerinde, yaylalarda, sahillerde ve çakır keyif olduğunuzda oyun oynamayın.”

Yoksa medyatrabzon’dan zılgıt yersiniz:

"YENİKÖY KOLBASTI TEAM!
15 Aralık 2008 09:28
Trabzon’un yöresel halk oyunu olan KOLBASTI’yı oynamak için Star TV’de yer alan Esra Erol’la İzdivaç programına rapçi giysileri giyinen ve kolbastı ekibi olduklarını iddia eden birkaç kafadar çıktılar. Giresun – Tirebolu’dan geldiklerini ve ekiplerinin isminin Yeniköy Kolbastı Team olduğunu söyleyen kafadarlar oyunun tarihinden bile bahsetmezlerken, Trabzon adını bile ağızlarına almadılar.
Trabzon Gençlik Merkezi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi bünyesinde kurulu 2 tane kolbastı ekibi olmasına rağmen bu tip resmi geçerliliği olmayan kişilerin KOLBASTI’yı ulusal kanallarda oynaması ve kültürümüzü ayaklar altına alması hiç iç açıcı bir durum değildir."

Kolbastı ile Fingil oyununun yöresini bilmeyenler öğretme zamanı geldi de geçiyor galiba…

Tirebolu Rap

Bir çift sözüm de Tirebolulu gençlere…

Çocuklar neyin sözünü verdiniz?

Oynanan oyunun mu, yoksa müziğin mi?

“Müzik senin, türkü senin yörenin” sakın unutma!

Bu müziğe kim, neyi istiyorsa onu oynasın…

Buradan Karadeniz TV’de program yapacak olan Ethem Bakar kardeşime de sesleniyorum. -Kendisi Bulancaklıdır-

Yeniden yayına başlayacak “SERBEST KÜRSÜ”de ilk program neden Kolbastı olmasın.

En azından Giresunlu gençlerimiz müziğinden haberdar olur!

Bu da sizlere ders olsun!

[Efulim]

Buyrun Giresun'da çok öncelerden beri oynanan Metelik (Kolbastı) hakkından Giresun Valiliği'nin yayınladığı kısa bir bilgi:

KOLBASTI (Fingil-Metelik)

Fingil (Kolbastı - Metelik) havası çoğunlukla türkülü oyunlardır. Giresun'da bu gün hemen hemen bütün gruplar ya Lazutlar'ı yada Dereboyu Kavaklar'ı kullanırlar. Bunlar çoğunlukla popüler olduğu ve insanların kulağında ezgileri zaten var olduğu için icrası da kolay olduğundan çokça rağbet görür. Oysa Giresun'da daha bir çok fingil havası türküsü vardır. Özellikle Sokakbaşı Meyhane, Oy Bahçenize Ben Giremedim vb. daha bir çok türkü mevcuttur. Bunlar halk oyunlarında da kullanılabilen türkülerdir. Ancak sorulduğunda özellikle Sokakbaşı Meyhane türküsünü halk oyunu olarak çok ağır bulurlar. Bu sebepten kullanmazlar. Fakat eskiyi araştırdığımızda bu oyunun zaten ağır, aheste oynandığı söylenir. Halk oyunları müzikleri bazen metronomları artırılarak çalınır. Ancak bazıları buna müsait değildir. Bu müsait olmayanlardan birisi olan "Sokakbaşı Meyhane" isimli Fingil oyun havasıdır. Sözlü oyun grubuna girer.
“Bu oyuna “Kol Ağası” da denilmektedir. Genelde 2 ve 4 zamanlıdır. Bolu yöresindeki bazı oyunlara benzemektedir. Genelde “Lazutlar” türküsüyle oynanır. 4 zamanlıdır. Bazı Yörelerde; zağma, bildiş oyun havası diye bilinen bu tür oyunlar ve müzikler Giresun yöresinde karşımıza Kolbastı ve Metelik olarak çıkar. Kol deyimi kolcudan gelmektedir. Cumhuriyetten önceki ve de sonraki o dönemlerde; gümrük görevi, polis görevi ve jandarma görevi verilen görevliler vardı. Hatta kişilere ormancı görevi de verilirdi.Karakol ismide buradan gelir. Kara üzerinde ve şehir içinde görev yapan emniyet ve asayiş birimi. Kolcu ise şehir dışında köylerde, kırsal kesimde mermi, silah, tütün, uyuşturucu, alkollü içecekler kaçak ağaç kesme vb. davranışları durdurmakla ( bugünkü köy korucusu) görevli kişilerdi. Bunlar; mert, korkusuz, silahlı ve atlı gezerler. Çünkü görev alanları çok geniştir.
Cumhuriyet öncesinde işret (alkollü içki) yasak olduğundan bu defa yöre delikanlıları da aksine sazlı ve sözlü içki muhabbeti yaptıklarından; işte çoğu zaman kolcularca baskına uğrarlardı.
Muhabbet yapan yöre delikanlıları cesur, yiğit ve atak olmak zorundaydılar. Çünkü, her an baskına uğrayacakları için silahları da vardı. Başka bir eğlence şekli olmadığından yasakla vicdanları arasında bir çeşit savaş verirlerdi. Zamanla baskın yapa yapa ve zamanla basıla basıla kolcu ile yöre delikanlıları birbirlerini görmezlikten gelirler ve arkadaş olurlardı. İşte bu her iki insanın oyunlara karışması hatta oynaması ile oluşan ve oynanan bir oyun olduğundan buna zamanla kol havası, kol oyunu veya kolbastı denilmiştir. Kol havasının bir çeşitlemesi de Fingil ve Meteliktir.
Oyun 2 ve 4 zamanlıdır. Figür genişliği pek yoktur. Bağlama en çok kullanılan enstrümandır. Müzikle ayak figürleri uyumludur.
Kullanılan müzikler; Oy Bahçenize Ben Giremedim, Lazutlar, O Yaylanın Çimenine, Sokakbaşı Meyhane…

Birkez daha soruyoruz!

Hala Müziğinizi ve Oyununuzu Çalmadık Diyebiliyor musunuz?
Kolbastı Giresun'undur, Kimseyi Kandırmayın.

Kültürümüzden uzak durun.

[KAPLAN]

Kültür yozlaşmasına örnek gösterilecek olan “Trabzon kolbastı” adı altında yapılan müzik tamamen Giresun yöresi halk müziğinden uyarlanmıştır. Yapılan araştırmada görüldüğü gibi Giresun yöresine ait bulunan Türkülerin müziğinden esinlenerek ticari bir amaç ile yapılan Trabzon Kolbastısı türküsü ve oyunu Giresun Türkülerinin ve Giresun karşılaması ile kol oyununun bir versiyonu olarak sonradan uyarlanmıştır.
TRT ve Radyo evi arşivlerinden yapılan halk müziği araştırmaları” Kolbastı” oyunun müziğinin Giresun yöresine ait türkülerin müziğinden esinlenerek hazırlandığı anlaşımlılar.
Müzik dili evrenseldir kimse bu tür halk müziklerini kendilerine mal ederek gösteremezler. Müzik de yozlaşmalara neden olan bu uyarlamalardan izin verilmemelidir.
Ticari amaç ile yapılan müzikler halk müziği olarak gösterilemez. Bu gün iki güzide il olan Giresun ve Trabzon arasında yaşanan bu müzik tartışması bir yozlaşmanın sonucudur. Bu tartışmaya neden olanlar bu yozlaşmayı biliyorlar fakat ticari rant elde edebilmek adına halkı insanları kandırarak bu tartışmanın içerisine çekiyorlar.
Devlet Kültür Bakanlığı sorumluluklarını yerine getirerek halk müziğinde yapılan bu yozlaşma hareketini durdurmalıdır ve yasaklamalıdır.
Türküler halkındır kimse kendi adına türküleri kullanmamalıdırlar
Türkü vardır dağları inletir, türkü vardır gökteki turnayı yere indirir.
Kültürümüze ve değerlerimize dejenere olmadan ve yozlaştırılmadan sahip çıkarım.
Değerlerin kıymeti kaybedilince anlaşılır.
Balık suda iken suyun değerini bilmez. Sudan dışarı çıkınca suyn değerini o zaman anlar. Bizler elimizdeki gönlümüzdeki değerlerimize sahip çıkalım.
Sağlıklı mutlu günler hepimizin olsun
Abdullah KAPLAN
Giresun-Keşap
Yivdinçik Köyü





Derleyen : Abdullah KAPLAN
2009